31 Ağustos 2013 Cumartesi

İLK TÜRÇE EZAN NE ZAMAN OKUNDU


EZANIN TÜRKÇEYE ÇEVRİLMESİNDE ATATÜRK BİZZAT ÇALIŞMIŞTI.

Atatürün ilgilenmediğini söylemek bizim gibi 15 yıl onun yanında bulunmuş olanları değil,o zamanı hiç bilmeyen vatandaşları bile kandıramaz.Kaldıki ben,ezanın ve tekbirin Türkçe'ye çevrilmesinde Atanın bizzat çalıştığını bilirim.Atatürk sağ kalsaydı çoktan Kur'anı da türkçe okutacaktı.Bu işi önceleri bir metin meselesi sonrada din çalışmalarının bitmemiş olması geviktirmiştir.Tarihi doğru öğrenmek isteyenler için hakikat budur.

Falih Rıfkı Atay
kaynak:cumhuriyet gazetesi 8 şubat salı sayfa 1,sayfa3

**********************************************************

CHP iktidarında, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelgesi ile de ezanın sadece Türkçe okunmasına karar verilmişti. İlk Türkçe ezan, 3 Şubat 1932'de Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii'nde okunmuştu. Tam 18 yıl boyunca memleketimizde ezanın Türkçe olarak okunması icbar edildi, Arapça okuyan bir çok hoca görevinden alındı, sürüldü ya da hapse tıkıldı.
Ta ki DP iktidarında ve 16 Haziran 1950 tarihinde kabul edilen kanunla ezanın okunmasında kullanılacak dil serbest bırakıldı, Arapça okundu ve bu unutulmayacak saçmalık da sona ermiş oldu.
İstiklâl Marşı'mızda Mehmed Âkif Ersoy, ezanımızın daimi olması gerektiğini şöyle yazmıştır:

"Rûhumun senden, ilâhi, şudur ancak emeli; 
Değmesin mabedimin göğsüne na-mahrem eli! 
Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli, 
Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli."

İsmet Özel ise 1974 yılında Sezai Karakoç'un yönettiği Diriliş Dergisi'nde yayımlanan "Amentü" adlı bu şiiriyle, ezan gerçeğini çok açık biçimde açıklamış ve Türk şiirine unutulmayacak bir şiir kazandırmıştır.

"insanın 
gölgesiyle tanımlandığı bir çağda 
marşlara düşer belki birkaç şey açıklamak 
belki ruhların gölgesi düşer de marşlara 
mümkün olur babamı varlık sancısıyla çağırmak:

ezan sesi duyulmuyor, haç dikilmiş minbere 
kâfir yunan bayrak asmış, camilere her yere 
öyle ise gel kardeşim, hep verelim elele 
patlatalım bombaları, çanlar sussun her yerde

çanlar sustu ve fakat 
binlerce yılın yabancısı bir ses değdi minarelere:
tanrı uludur, tanrı uludur..."

7 Ocak 1932 Akşam Gazetesi : 
Hafızlar Bundan Sonra “Kur’anı Daima Türkçe” Okuyacaklar !

**************************************************************************

"M.Kamal, ibadet devrimine ezan ve NAMAZı Türkçeleştirmekle başlamıştı. 

Gerçekte verdiği ilk emir ezan ve NAMAZın Türkçeleşmesi idi.

İnönü, M.Kamala yalvarmış, önce ezanı Türkçeleştirelim sonra NAMAZa sıra gelir demişti. Arkadan dil ve Kur'an metni meseleleri çıktı, NAMAZın Türkçeleştirilmesi gecikti. M.Kamal sağ kalsaydı ibadet reformu olacağından da şüphe yoktu. Kemalizm aslında büyük ve esaslı bir DİN REFORMUdur."

-Abdurrahman Dilipak; Bir Başka Açıdan Kemalizm, sh:107-

**************************************************************************

Türkçe ezan, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu dönemde Arapça orijinali yerine, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelgesi ile ezan'ın Türkçe okunmasıdır.

 CHP iktidarı döneminde uygulamada kalmıştır. Bu süreç içerisinde ezan Türkçe okunmuştur. 

1950 Seçimlerinden sonra Demokrat Parti'nin Arapça okunmasını istemiştir. 

Aslında Türkçe ezan tamamen kaldırılmamıştır, ancak 1950 tarihinden sonra Türkçe ezan okunmamıştır. Günümüzde ezan Arapça okunmaktadır.

Tarihte Türkçe ezan 

Macar halk edebiyatı bilgini İgnaz Kunoş, 1885'te İstanbul'u ziyaret eder ve Şehzadebaşı'nda dolaşır. Onun 1926 yılında İstanbul Üniversitesi'nde verdiği konferansında Osmanlı İstanbul'unu anlatmıştır. Konuşmasında Türkçe ezan'ın Osmanlı'da da var olduğunu belirtmiştir.

Türkçe ezanın dile getirilmesi

Türkçe ezan okunması konusu Meşrutiyet dönemindeki bazı aydınlar tarafından da dile getirilmişti. Bunu Ziya Gökalp şöyle şiirleştirmiş:

"Bir ülke ki, camiinde Türkçe ezan okunur.
Köylü anlar manasını namazdaki duanın
Bir ülke ki, mektebinde Türkçe Kuran okunur
Küçük büyük herkes bilir buyruğunu Hüda'nın
Ey Türk oğlu, işte senin orasıdır vatanın."

Atatürk 1932'de, önce Türkçe ezan okunmasının dinen caiz olup olmadığını tartıştırıyor ve caiz olduğu belirleniyor.

Türkçe ezan uygulamasına geçiş 

1931 yılının Aralık ayında, Mustafa Kemal Atatürk’ün cumhurbaşkanlığı döneminde İsmet İnönü'nün başbakanlığı döneminde dokuz hafız, Dolmabahçe Sarayı’nda ezanın ve hutbenin Türkçeleştirilmesi çalışmalarına başladı.

Kur'an’ın Türkçe tercümesi ilk kez 22 Ocak 1932 tarihinde İstanbul’da Yerebatan Camii’nde Hafız Yaşar (Okur) tarafından okundu.[1]Bundan 8 gün sonra, 30 Ocak 1932 tarihinde ise ilk Türkçe ezan, Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii’nde okundu. 3 Şubat 1932 tarihine denk gelen Kadir Gecesi’nde de, Ayasofya Camii’nde Türkçe Kuran, tekbir ve kamet okundu.[3]18 Temmuz 1932 tarihinde Diyanet İşleri Riyaseti, ezanın Türkçe okunmasına karar verdi. Takip eden günlerde, yurdun her yerindeki Evkaf Müdürlüklerine Türkçe ezan metni gönderildi. 4 Şubat 1933 tarihinde, müftülüklere ezanı Türkçe okumalarını, buna uymayanların kati ve şedid (kesin ve şiddetli) bir şekilde cezalandırılacaklarını bildiren bir tamim gönderildi.

Salanın Türkçeleştirilmesi 

Türkçe ezan uygulamasının ardından, Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi'nin 6 Mart 1933'te yayımladığı bir tebliğ ile İslam peygamberi Muhammed'e hürmet ve saygı ifade eden sözlerin yer aldığı salanın da Türkçe okunmasına karar verilmiştir.[4]
Daha sonra yapılan çalışmalar.

1941 yılında çıkarılan 4055 sayılı kanunla Türk Ceza Kanunu'nun 526. maddesine bir fıkra eklenmiştir. Değişikliğe göre, Arapça ezan okuyanlar ve kamet getirenler, üç aya kadar hapsedilecek ve 10 liradan 200 liraya kadar para cezası ödeyeceklerdi.

Kıbrıs Türkleri'nde Türkçe ezan

1932 yılında, Türkçe ezanın kabulünden sonra, Kıbrıs Türkleri de ezan çalışmalarına başlamıştır. Kıbrıs Müftüsü Dânâ Efendi 1954 yılında konuyla ilgili olarak ezanın Türkçe okunması câiz olduğuna ve halk, Türkçe okunmasını arzu ettiğine göre tercihen okutturulmasını maslahâta uygun görülmektedir diyerek fetva vermiştir.

Cumhuriyet kurulduktan sonra CHP döneminde 18 sene boyunca ezan Türkçe okunmuştur. 1950 Türkiye genel seçimleri sonrasında, Demokrat Parti Türkçe ezan ile ilgili olarak çalışmalara başladı. 14 Haziran günü gazetelerde açıklanan çalışmalar 16 Haziran günü hızlanmış, halkın meclis önünde tepki vermeye -destek amacı ile- başlayınca çalışmalar hızlanmış, ve kabul edilmiştir. 

Aynı gün sonuç Celal Bayar'a telsizle gönderilmiştir. Celal Bayar da kabul etmiştir. Aslında çıkarılan yasaya göre Ezan dili serbest bırakılmıştır.

Kabulden sonra yaşanan olaylar 

Aynı gün İkindi ezanında Arapça ezan yasağı resmen kalkmıştır. Bursa'da bir camiide 7 defa İkindi ezanı okunmuştur. Şanlıurfa'da Hasan Padişah Camii müezzini de kabulü dolayısıyla ağlamıştır.[9] Ayrıca, 6 Temmuz 1950 tarihinde de haftada üç gün Ankara Radyosu'nda Kur'an okunacağı belirtilmiştir.
KAYNAK



**************************************************************************
kaynak:wikipedia 
              milliyet 
              memurlar
              timeturk
           
                

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *